Wat is dialyse?

Beslissing tot dialyse

Vaak komt er een moment waarop, ondanks het dieet en de behandeling met medicijnen, de nieren niet langer hun diverse functies kunnen vervullen. De afvalstoffen hopen zich op, het overtollige water wordt niet meer uitgescheiden en het ionenevenwicht (natrium, kalium…) is verstoord. In dat geval is een nierfunctievervangende behandeling nodig, dialyse genoemd, om het bloed regelmatig te zuiveren. De beslissing om te starten met dialyse hangt ook af van de klachten van de patiënt.

Dialyse, een scheidingsproces

Dialyse is een scheidingsproces waarbij de lichaamsnoodzakelijke stoffen gescheiden worden van de afvalstoffen. Dit proces vindt plaats langs een vlies (membraan) dat gedeeltelijk doorlaatbaar is (een zogeheten biocompatibel membraan, met andere woorden een membraan dat compatibel is met bloed en dat de nevenwerkingen voor de patiënt hierdoor tot een minimum beperkt). De afvalproducten in het bloed gaan door het vlies heen naar de dialysevloeistof (aan de andere kant van het membraan). De samenstelling van deze vloeistof ligt dicht bij die van bloedplasma. Het membraan waardoor de filtering gebeurt, wordt halfdoorlaatbaar genoemd: het laat kleine moleculen zoals natrium en kalium door, maar houdt bijvoorbeeld rode bloedcellen en eiwitten tegen.

Hemodialyse, hemofiltratie en peritoneale dialyse

Bij hemodialyse wordt het bloed van de patiënt via een slangetje naar de kunstnier geleid, waarin zich de membranen voor zuivering en de dialysevloeistof bevinden. Zodra het bloed gefilterd is, wordt het teruggestuurd naar de patiënt. Hemodialyse gebeurt in het ziekenhuis, in een autodialysecentrum of thuis.
Hemodiafiltratie komt steeds vaker voor en is een techniek die nauw aanleunt bij de hemodialyse. Hemodiafiltratie wordt ofwel in de dialyseafdeling van het ziekenhuis ofwel in een autodialysecentrum uitgevoerd. Deze techniek verbetert de tolerantie inzake water- en zoutverlies (ultrafiltratie) en laat een betere controle van de biologische parameters toe, en zuivert bovendien bepaalde uremische toxicums (betere controle van het kaliumgehalte in het bloed, van het fosfatengehalte, de acidose …). Patiënten kunnen ook kiezen voor langdurgie dialyse ’s nachts (6 tot 8 uur, 3 keer per week). Dankzij deze techniek kunnen patiënten hun professionele activiteiten verderzetten. Net als hemodiafiltratie wordt ook deze techniek beter verdraen en kunnen de verschillende parameters beter worden gecontroleerd.
Bij peritoneale dialyse wordt het bloed niet naar buiten geleid, maar fungeert het eigen buikvlies – d.w.z. het vlies dat de buikorganen bedekt – als membraan voor zuivering. De spoelvloeistof wordt via een slangetje of een katheter tot in de buik gebracht. Peritoneale dialyse gebeurt thuis.