Wat is migraine?

Migraine is een chronische neurologische aandoening die zich uit in terugkerende crises van hoofdpijn, vaak invaliderend. Volgens de internationale ICHD-3-classificatie wordt het gedefinieerd door minstens 5 aanvallen die aan precieze criteria voldoen: matige tot ernstige pijn gedurende 4 tot 72 uur, pulserend, eenzijdig in 60-70% van de gevallen, verergerd door lichamelijke activiteit, en gepaard gaand met misselijkheid/braken of licht- (fotofobia) of geluidsintolerantie (fonofobia).

Klinische kenmerken van migraine

De migrainepijn wordt typisch beschreven als pulserend, “kloppend”, vaak gelokaliseerd ter hoogte van de slapen, het voorhoofd of de ogen, maar kan ook tweezijdig zijn. Ze gaat frequent gepaard met vegetatieve symptomen: misselijkheid (90% van de gevallen), braken (30-50%), overgevoeligheid voor licht (80%), geluid (70%) of geuren (osmofobia), wat de persoon vaak dwingt zich in een donkere, rustige kamer terug te trekken. De verergering van de pijn door lichamelijke inspanning (trappenlopen, sportactiviteit) is een belangrijk diagnostisch criterium. Bij 20-30% van de migraine-lijders gaan de aanvallen vooraf aan of gepaard met een aura, meestal visueel (flikkeringen, zigzaglijnen, blinde vlekken), maar soms sensorisch (tintelingen) of spraakgerelateerd (moeite om woorden te vinden). De aura duurt minder dan een uur en verdwijnt voor of tijdens de pijn.

Vormen van migraine en verloop

Er wordt een onderscheid gemaakt tussen migraine zonder aura (het meest frequent, 70-80% van de gevallen) en migraine met aura. Er bestaan ook enkele zeldzame vormen: basilaire migraine (duizeligheid, evenwichtsstoornissen), hemiplegische migraine (zwakte aan één zijde van het lichaam), oftalmoplegische migraine (oogbewegingsverlamming). Migraine treft vrouwen 3 keer vaker dan mannen, met een piek tussen 20 en 40 jaar. Het kan in de adolescentie of op volwassen leeftijd beginnen en bij sommige patiënten evolueren naar een chronische vorm (meer dan 2 weken hoofdpijn per maand gedurende meer dan 3 maanden), vooral als de aanvallen frequent zijn of slecht behandeld worden. Deze evolutie rechtvaardigt vaak preventieve behandeling met bijvoorbeeld propranolol, voorgeschreven en opgevolgd door een arts.

Mechanismen van migraine

Migraine treedt op wanneer bepaalde hersengebieden te gevoelig worden. Een elektrische golf spreidt zich dan uit over het hersenoppervlak en kan een aura veroorzaken bij sommige personen. Deze abnormale activiteit triggert een ontstekingsreactie van het hersenvlies en een verwijding van de bloedvaten, de oorsprong van de pulserende pijn. Migraine zit vaak in de familie: in 60-70% van de gevallen lijdt een ander familielid er ook aan. Dit genetische gegeven en bepaalde chemische stoffen in de hersenen, zoals serotonine en CGRP, spelen hierbij een sleutelrol. Migraine is dus niet eenvoudig een “vasculaire hoofdpijn”, maar een echte complexe neurologische aandoening.