Wat is hoofdpijn (cephalgia)?

In medisch spraakgebruik wordt «hoofdpijn» cephalgia genoemd. Het gaat om een symptoom: pijn gelokaliseerd in het hoofd, gezicht of de nek, die zeer verschillende oorzaken kan hebben, van de meest goedaardige tot de ernstigste. Volgens de ICHD-3-classificatie worden cephalgia's onderverdeeld in primaire (ziekten op zich: migraine, spanningshoofdpijn, clusterhoofdpijn) en secundaire (symptoom van een ander ziekteproces).

Primaire cephalgia's: specifieke ziekten

Primaire hoofdpijnen vertegenwoordigen 90% van de dagelijks voorkomende hoofdpijnen. Het zijn ziekten op zich. Hieronder vallen migraine, spanningshoofdpijn en clusterhoofdpijn. Spanningshoofdpijn is het meest frequent. Het treft 70% van de bevolking minstens eenmaal in het leven. De pijn is tweezijdig, in «helm»- of bankschroefvorm. Het is druk, niet pulserend. De intensiteit is licht tot matig. Er is geen misselijkheid en geen duidelijke verergering bij inspanning. Ze duren van 30 minuten tot 7 dagen. Clusterhoofdpijnen zijn zeldzaam maar extreem pijnlijk. Ze treden op als zeer intense eenzijdige crises rond het oog. Er worden autonome symptomen waargenomen: tranen, lopende neus. Elke crisis duurt 15 tot 180 minuten. Ze keren meerdere keren per dag terug gedurende periodes die «clusters» worden genoemd. Andere zeldzame primaire vormen bestaan: paroxystische hemikranie, SUNCT.

Secundaire cephalgia's: een alarmsignaal

Secundaire hoofdpijnen worden veroorzaakt door een ander ziekteproces: infecties (sinusitis, griep, meningitis), hoofdtrauma's, vasculaire problemen (bloeding, trombose), intracraniële hypertensie, tumoren, glaucoom, medicijnmisbruik («medicijn-overgebruik-hoofdpijn»), ontwenning (alcohol, cafeïne), orthostatische hypotensie. In het dagelijks leven hangen veel goedaardige secundaire cephalgia's samen met dehydratatie, slaaptekort, stress, langdurige visuele inspanning (schermen), vasten of ongecorrigeerde visuele/tandheelkundige aandoeningen. Ze reageren vaak op rust en paracetamol.

«Gewone» dagelijkse hoofdpijn

De meeste occasionele hoofdpijnen zijn episodische spanningshoofdpijnen of goedaardige secundaire cephalgia's (dehydratatie, vermoeidheid, stress, visuele inspanning). Ze manifesteren zich als diffuse, matige pijn zonder belangrijke bijkomende symptomen, en verdwijnen spontaan of met eenvoudige analgetica binnen enkele uren. Alleen een arts kan hun aard bevestigen en een onderliggende oorzaak uitsluiten in geval van herhaling of ongebruikelijke kenmerken.