Wat is migraine?

Migraine is een chronische neurologische aandoening die zich uit in terugkerende crises van hoofdpijn, vaak invaliderend. Volgens de internationale ICHD-3-classificatie wordt het gedefinieerd door minstens 5 crises die aan precieze criteria voldoen: matige tot ernstige pijn gedurende 4 tot 72 uur, pulserend, eenzijdig in 60-70% van de gevallen, verergerd door lichamelijke activiteit, en geassocieerd met misselijkheid/braken of licht- (fotofobia) of geluidsintolerantie (fonofobia).

Klinische kenmerken van migraine

De migrainepijn wordt typisch beschreven als pulserend, « kloppend », vaak gelokaliseerd ter hoogte van de slapen, voorhoofd of oog, maar kan ook tweezijdig zijn. Ze gaat frequent gepaard met vegetatieve symptomen: misselijkheid (90% van de gevallen), braken (30-50%), overgevoeligheid voor licht (80%), geluid (70%) of geuren (osmofobia), wat de persoon vaak dwingt zich in een donkere, stille kamer op te sluiten. De verergering van de pijn door lichamelijke inspanning (trappen lopen, sportactiviteit) is een belangrijk diagnostisch criterium. Bij 20-30% van de migraine-lijders gaan de crises vooraf aan of gepaard met een aura, meestal visueel (flitsende zichten, zigzaglijnen, blinde vlekken), maar soms sensorisch (tintelingen) of spraakgerelateerd (moeite met woorden vinden). De aura duurt minder dan een uur en verdwijnt voor of tijdens de pijn.

Vormen van migraine en verloop

Er wordt onderscheid gemaakt tussen migraine zonder aura (het meest frequent, 70-80% van de gevallen) en migraine met aura. Sommige zeldzame vormen bestaan: basilaire migraine (duizeligheid, evenwichtsstoornissen), hemiplegische migraine (zwakte aan één zijde van het lichaam), oftalmoplegische migraine (oogbewegingsverlamming). Migraine treft vrouwen 3 keer vaker dan mannen, met een piek tussen 20 en 40 jaar. Het kan in de adolescentie of op volwassen leeftijd beginnen en bij sommige patiënten evolueren naar een chronische vorm (meer dan 15 dagen hoofdpijn per maand gedurende meer dan 3 maanden), vooral als crises frequent zijn of slecht behandeld. Deze evolutie rechtvaardigt vaak preventieve behandeling zoals propranolol, voorgeschreven en gecontroleerd door een arts.

Mechanismen van migraine

Migraine treedt op wanneer bepaalde hersengebieden te gevoelig worden. Een bijzonder elektrisch fenomeen spreidt zich dan uit over het hersenoppervlak en kan aura veroorzaken bij sommige personen. Deze abnormale activiteit triggert een ontstekingsreactie van de hersenomhulsels en een verwijding van bloedvaten, oorsprong van de pulserende pijn. Migraine is vaak familiair: in 60-70% van de gevallen lijdt een ander familielid er ook aan. Dit genetische fundament en chemische hersenstoffen, zoals serotonine en CGRP, spelen een sleutelrol. Migraine is dus niet eenvoudig een « vasculaire hoofdpijn », maar een echte complexe neurologische aandoening.