Migraine of gewone hoofdpijn: wat is het verschil?

De woorden “migraine” en “hoofdpijn” worden vaak als synoniemen gebruikt, terwijl ze medisch gezien niet hetzelfde betekenen. Migraine is een duidelijke neurologische aandoening, gedefinieerd door diagnostische criteria, terwijl “hoofdpijn” (of cephalgia) een symptoom is met tal van mogelijke oorzaken en in verschillende gradaties. Het verschil maken tussen deze twee begrippen is essentieel om te weten wanneer je een arts moet raadplegen, welke behandelingen mogelijk zijn en hoe herhaling van pijnlijke aanvallen te voorkomen zijn.

Omvang van het probleem: migraine en hoofdpijn in het dagelijkse leven

Migraine treft bijna 2 miljoen Belgen, jong en oud (Sciensano). Dit betekent meerdere duizenden migraineaanvallen die dagelijks in ons land voorkomen. Ondanks deze hoge frequentie blijft deze aandoening slecht gekend en onvoldoende behandeld: minder dan een derde van de patiënten consulteert een arts specifiek voor hoofdpijn. Experts onderscheiden twee grote hoofdpijnfamilies volgens de internationale ICHD-3-classificatie: “primaire” hoofdpijnen die op zich ziekten zijn (migraine, spanningshoofdpijn, clusterhoofdpijn) en “secundaire” hoofdpijnen, die wijzen op een onderliggende aandoening (infectie, trauma, vasculair probleem).

Migraine: een erkende en invaliderende aandoening

Migraine behoort tot de meest frequente primaire hoofdpijnen. Ze uit zich in crises van matige tot ernstige pijn, vaak pulserend en gelokaliseerd aan één kant van het hoofd. De pijn verergert bij lichamelijke activiteit en gaat vaak gepaard met misselijkheid, braken of overgevoeligheid voor licht en geluid. Bij sommige personen gaan de crises vooraf aan of gepaard met een aura, bestaande uit visuele, sensorische of spraakstoornissen die meestal binnen een uur verdwijnen. Migraine kan episodisch blijven, met enkele crises per jaar of per maand, of chronisch worden als de hoofdpijnen minstens 2 weken per maand gedurende enkele maanden aanwezig zijn, wat de professionele en persoonlijke levenskwaliteit sterk aantast.

Hoofdpijn: een symptoom met meerdere oorzaken

De term “hoofdpijn” of cephalgia duidt elke pijn aan in het hoofd, gezicht of de nek, ongeacht de oorzaak. Veel occasionele hoofdpijnen die in het dagelijkse leven voorkomen, zijn onschuldig. Ze zijn vaak het gevolg van stress, vermoeidheid, slaaptekort, slechte hydratatie of langdurige visuele inspanning. Ze verdwijnen binnen enkele uren met het nemen van de nodige rust en - indien nodig - een aangepaste pijnstiller zoals paracetamol (volgens de aanbevolen dosering). Andere hoofdpijnen zijn primaire hoofdpijnen zoals spanningshoofdpijn; nog andere zijn secundair, veroorzaakt door bijvoorbeeld een NKO-infectie, sinusitis, koortsopstoot, hoofdtrauma, visuele stoornis, bepaalde medicijnen of (zeldzamer) een ernstige neurologische aandoening.

Hoe migraine en hoofdpijn onderscheiden en wanneer zich zorgen maken?

Verschillende elementen helpen migraine te onderscheiden van “gewone” hoofdpijn. Migraine uit zich in typisch terugkerende crises van matige tot ernstige intensiteit die de dagelijkse activiteiten hinderen, met vaak eenzijdige, pulserende pijn die verergert bij inspanning en gepaard gaat met misselijkheid of overgevoeligheid voor licht en geluid. Spanningshoofdpijn daarentegen geeft een meer diffuse, tweezijdige pijn die aanvoelt als een helm of bankschroef. De intensiteit is licht tot matig, zonder braakneigingen of aura en de dagelijkse activiteiten kunnen meestal gewoon worden voortgezet. Sommige hoofdpijnprofielen zijn echter alarmerend: plotselinge en zeer intense pijn (“mokerslag”), nieuwe en ongebruikelijke hoofdpijn, geleidelijke verergering, associatie met koorts, nekstijfheid, neurologische stoornissen. Deze “rode vlaggen” rechtvaardigen een dringend medisch consult om een ernstige oorzaak uit te sluiten.