Bij overmatig gebruik van pijnstillers, meer dan één keer per week, kan de hoofdpijn chronisch worden. De hoofdpijn is niet per se heviger, omdat de pijnstiller nog altijd nog een pijnstillend effect heeft, maar je kan vaker migraine krijgen, afgewisseld met episoden van andere hoofdpijn dan migraine, soms dagelijks.
We spreken van hoofdpijn door misbruik van pijnstillers als iemand meer dan 15 dagen per maand hoofdpijn heeft en als de frequentie van de aanvallen vermindert nadat de patiënt stopt met pijnstillers nemen.
Ongeveer 2% van de bevolking heeft hoofdpijn door misbruik van pijnstillers. Het gaat meestal om patiënten met ernstige migraine die van meet af aan vaak aanvallen krijgen en die veel pijnstillers innemen omdat ze de migraine niet meer verdragen, en soms zelfs preventief, om een aanval te voorkomen.
Studies hebben aangetoond dat sommige migrainelijders gemakkelijker zo’n complicatie ontwikkelen. Die aanleg is toe te schrijven aan een verminderde activiteit van de orbitofrontale cortex, het gedeelte van de hersenen dat ons in staat stelt om “neen” te zeggen en dat het plezier- en beloningscircuit controleert. Die hersenafwijking werkt afhankelijkheid in de hand.
Ontwenning is de enige oplossing. De pijnstillers moeten onmiddellijk en volledig worden stopgezet. De patiënt kan dan uiteraard gedurende meerdere dagen hoofdpijn hebben, maar die kan je verlichten met bepaalde geneesmiddelen die voor 2 weken worden voorgeschreven, de tijd die het lichaam nodig heeft om te ontwennen. Het slaagpercentage bedraagt 90% tijdens de eerste twee weken. Bij de meeste patiënten (60%) vermindert de hoofdpijn na die 2 weken sterk. Maar tot 30% van de patiënten zal na 1 jaar een terugval kennen.
Niet alle geneesmiddelen doen dat in dezelfde mate.
Hoofdpijn door misbruik van samengestelde pijnstillers, die een pijnstiller (paracetamol …) en cafeïne en/of codeïne bevatten, is het moeilijkst te behandelen. De ontwenningshoofdpijn duurt minstens 2 weken en de patiënt zal vaker een terugval kennen.
Daarna komen de triptanen, specifieke geneesmiddelen tegen migraine. Ze zullen sneller chronische hoofdpijn veroorzaken, maar de ontwenningshoofdpijn duurt maar enkele dagen.
De kans op hoofdpijn door misbruik van geneesmiddelen is het laagst met geneesmiddelen tegen reuma (ibuprofen, naproxen). Die laatste kunnen sommige patiënten zelfs beschermen tegen die vicieuze cirkel.
Toch een advies: wees voorzichtig met pijnstillers. Als je vaak migraine krijgt, moet je een specialist raadplegen. Die zal dan een geschikte preventieve behandeling (basisbehandeling) starten.
Interview van Coline Wellemans, gepubliceerd op 01 juli 2015.
Een behandeling met botulinetoxine heeft tot doel chronische migraine om te zetten in migraine die in episoden komt. Botox® injecties zijn dus enkel geïndiceerd bij mensen met chronische migraine, mensen die meer dan 15 dagen per maand hoofdpijn hebben waarvan minstens 8 aanvallen van migraine.
De botulinetoxine is dus een laatste redplank. Je moet eerst alle andere middelen tegen migraine proberen voor je opteert voor botulinetoxine: preventieve geneesmiddelen, niet-invasieve neurostimulatie en vooral stopzetting van de medicatie in geval van misbruik van pijnstillers.
Botulinetoxine is geen wondermiddel. Botox® injecties (31 injectieplaatsen in het hoofd, het gezicht en de nek) zijn efficiënt bij 40-50% van de patiënten.
Botulinetoxine is dus geen spectaculaire behandeling, maar een extra therapeutische optie voor patiënten voor wie de ziekte een ernstige handicap inhoudt en die moeilijk te behandelen zijn. De patiënten met chronische migraine die op de behandeling reageren, voelt zich beter, maar de aanvallen verdwijnen doorgaans niet volledig.
De botulinetoxine is overigens geen definitieve behandeling. Zelfs als de patiënt erop reageert, moeten de injecties regelmatig worden herhaald. En de duur van het effect verschilt sterk van de ene patiënt tot de andere. Een typisch behandelingsschema is twee injecties met een interval van ongeveer drie maanden. Als de symptomen niet significant verbeteren na twee reeksen van 31 injecties, wordt de behandeling stopgezet. Als de symptomen verbeteren, worden de injecties aangepast naargelang van de respons op de behandeling. Het is daarbij de bedoeling om de injecties zoveel mogelijk te spreiden, vooral omdat ze zo duur zijn. Eén injectie kost bijna € 300 en buiten de eerste reeks injecties die door de fabrikant wordt aangeboden, betaalt het Riziv de andere behandelingen nog steeds niet terug. Als de chronische migraine overgaat in een episodische, kan de patiënt opnieuw reageren op de preventieve geneesmiddelen, zodat de behandeling met botulinetoxine kan worden stopgezet.
Injectie in de buurt van spiertjes die vooral een “esthetische” functie hebben, houdt zeer weinig risico in. Ook als die spiertjes wat verlamd zijn, heeft dat geen onaangename gevolgen. Het gebeurt zelden dat een injectie uitgevoerd te dicht bij het oog een ooglidspiertje (musculus levator palpebrae) verlamt. Injecties dicht bij de slaapspier (musculus temporalis) kunnen uitzonderlijk een zwakte bij het kauwen veroorzaken. Maar dat is nooit definitief. Zodra de botuline toxine geëlimineerd is, na enkele maanden, wordt de kracht van de spieren weer normaal.
Volgens mij zouden die injecties moeten worden uitgevoerd door een neuroloog en misschien beter nog door een neuroloog die gespecialiseerd is in migraine. De arts moet een goede kennis hebben van chronische migraine om botulinetoxine goed te kunnen gebruiken. De botulinetoxine moet deel uitmaken van een multimodale behandelingsstrategie.
Interview van Coline Wellemans. Gepubliceerd op 01 juli 2015.
Prof. Jean Schoenen: Er is uiteraard niet alleen de pijn en de aura’s, waarover steeds meer geweten is. Migraine betekent ook: malaise, misselijkheid, overgevoeligheid voor geluid, licht, beweging …
Prof. Schoenen: Bij personen met migraine is er een gebrek aan evenwicht tussen de functies van de hersenen en hun energiereserves. Zo hebben ze 15 tot 20% minder adenosinetrifosfaat. Deze substantie is de brandstof van alle cellen. Vandaar dat alles wat de hersenarbeid verhoogt – vermoeidheid, slaapgebrek, stress … – het risico op een migraineaanval doet stijgen. Pijn is trouwens het signaal dat er iets niet klopt.
Prof. Schoenen: Dat is niet volledig onmogelijk, al zal hij of zij toch niet optimaal kunnen functioneren. Uit een studie die uitgevoerd werd in Luik, is gebleken dat 46% van de patiënten naar eigen zeggen volledig moest stoppen met hun activiteiten tot de aanval voorbij was. De rest bleef aan het werk, zij het aan een lager tempo. Maar als alle migrainelijders bij elke aanval het werk zouden neerleggen, zou dat erger zijn dan alle stakingen samen!
Prof. Schoenen: Eerste boodschap voor wie meer dan drie migraineaanvallen per maand krijgt en geen goede resultaten heeft met gewone pijnstillers of migrainemiddelen: een onderhoudsbehandeling volgen. Die vermindert het aantal aanvallen, door de voorraad adenosinetrifosfaat een beetje te verhogen, of door de hersenarbeid te verlichten door het brein minder reactief en minder prikkelbaar te maken.
Daarnaast moet de patiënt zijn levensstijl leren aanpassen aan zijn ziekte. Met andere woorden, een levensstijl aanleren die de hersenen spaart:
Prof. Schoenen: Een migraineaanval valt op zich niet op, al gedraagt de patiënt zich wel anders: hij ziet er bleek en getrokken uit, beweegt minder, wrijft aan zijn hoofd, voelt zich misselijk … De kans is dus groot dat zijn omgeving wel zal merken dat er iets niet klopt. Praten over migraine maakt de zaken dan ook bevattelijker. En vergemakkelijkt wellicht ook het leven van de andere migrainepatiënten die al die begripvolle mensen in de toekomst nog zullen ontmoeten …
Artikel geschreven door Marion Garteiser, gezondheidsjournaliste.
Caroline Pierre: “Vooral de behoefte om mensen te ontmoeten die hetzelfde meemaakten als ik. Migraine betekende voor mij ondraaglijk lijden, zo erg dat ik een einde aan mijn leven wilde maken. Ik had behoefte aan begrip, terwijl hoofdpijn nog altijd vaak niet ernstig wordt genomen. Mijn eerste herinnering aan Valérie, een van de andere bestuursleden, is dat we ervaringen uitwisselden over de misselijkheid en het braken waarmee onze aanvallen gepaard gingen. Dat brak meteen het ijs: we spraken dezelfde taal! Me begrepen en gesteund voelen, was een opluchting.”
“De Ligue Belge contre les Céphalées bestaat sinds 1995. Toen de oprichters de fakkel wilden doorgeven, besloten we de vereniging nieuw leven in te blazen. Vandaag zijn we met drie actieve bestuursleden: Valérie De Mesmaeker, Claire Vanderick en ik. Binnen de vereniging hebben we het collectief BE Migraine opgericht om ons te richten op migraine, een aandoening waarmee we zelf leven. Ook de toegang tot behandelingen was een reden om me in te zetten. De preventieve behandelingen met anti-CGRP-middelen hebben mijn leven en dat van andere mensen met migraine veranderd. De vrees om die toegang te verliezen, zette me aan tot actie. Als een behandeling ervoor zorgt dat aanvallen je leven minder beheersen, besef je hoe belangrijk het is om de belangen van patiënten te verdedigen.”
=== Noot van de redactie: Er bestaan verschillende behandelingen om migraineaanvallen te voorkomen, waaronder bètablokkers zoals propranolol. In België is de terugbetaling van monoklonale anti-CGRP-antilichamen aan specifieke voorwaarden gebonden. Zo moeten onder meer verschillende klassieke preventieve behandelingen onvoldoende hebben geholpen of om medische redenen niet kunnen worden gebruikt.
“Veel mensen zoeken een arts, een neuroloog die goed vertrouwd is met migraine. Niet alle neurologen zijn gespecialiseerd in de behandeling ervan, en de wachttijden voor een afspraak kunnen erg lang zijn. Daarom proberen we specialisten in Wallonië en Brussel in kaart te brengen, zodat we patiënten kunnen doorverwijzen. Anderen hebben vooral behoefte aan een luisterend oor. Ze hebben verschillende behandelingen geprobeerd, voelen zich niet gehoord en vrezen dat ze nooit een oplossing zullen vinden. Ze vertellen ons ook over de gevolgen voor hun werk, hun sociale leven of hun relaties met naasten. Onbegrip komt vaak ter sprake. Mensen in hun omgeving raden hun aan meer water te drinken of beter te slapen… Een gezonde levensstijl is natuurlijk belangrijk, maar als de oplossing zo eenvoudig was, zou niemand migraine hebben!”
“We verwijzen in de eerste plaats naar de huisarts. Het is niet onze taak om een diagnose te stellen of een behandeling voor te schrijven. We kunnen onze ervaring als patiënt delen, uitleg geven over de stappen die mensen kunnen zetten en helpen om geschikte zorgverleners te vinden: neurologen, maar naargelang de behoeften ook psychologen of kinesitherapeuten. We willen elke vraag beantwoorden, via e-mail of sociale media. Maar we moeten ook onze grenzen erkennen: we zijn met drie en werken daarnaast ook nog. Het ontbreekt ons vooral aan tijd om iedereen zoveel aandacht te geven als we zouden willen.”
“Een deel van ons werk gebeurt achter de schermen. We spreken beleidsmakers aan over de toegang tot behandelingen en de terugbetaling ervan. Op verzoek laten we ook de stem van patiënten horen bij de Commissie Tegemoetkoming Geneesmiddelen. We hebben deelgenomen aan een consensusvergadering van het RIZIV over de aanpak van migraine en ondersteunen initiatieven om de aanbevelingen voor eerstelijnszorgverleners te actualiseren. Het is essentieel dat huisartsen over actuele informatie beschikken. Daarnaast vertegenwoordigen we patiënten bij de Ligue des Usagers des Services de Santé (LUSS) en werken we samen met partners uit de medische wereld en het verenigingsleven. Via de media vragen we ook aandacht voor deze aandoening, die nog te vaak wordt geminimaliseerd.”
“Omdat achter beslissingen over terugbetaling het dagelijkse leven van mensen schuilgaat. Voor wie er baat bij heeft, kan een doeltreffende behandeling veel veranderen. Maar toegang krijgen tot een behandeling is niet altijd eenvoudig. De kostprijs van sommige geneesmiddelen vormt bovendien een hindernis als ze niet worden terugbetaald. We verzetten ons onder meer tegen de verplichte onderbrekingen die gelden bij de terugbetaling van bepaalde anti-CGRP-behandelingen. Voor ons als patiënten is het erg moeilijk om tijdens die periodes de aanvallen te zien terugkeren. We willen dat er naar die ervaringen wordt geluisterd en dat er bij beslissingen rekening mee wordt gehouden.”

De drie bestuursleden van de Ligue Belge contre les Céphalées: Caroline Pierre, Valérie De Mesmaeker en Claire Vanderick.
“We hebben mensen nodig die ons willen helpen, vooral met onze website, de sociale media en het beantwoorden van vragen. Het is een moeilijke evenwichtsoefening: hoe zichtbaarder we zijn, hoe meer vragen we krijgen, terwijl we maar weinig mensen hebben om ze te beantwoorden. Op termijn zouden we graag praatgroepen en informatiesessies organiseren. Maar eerst moeten we ons team versterken. Hoewel de vereniging al lang bestaat, hebben we door deze herstart soms het gevoel dat we pas beginnen!”
“Als u regelmatig hoofdpijn hebt, praat er dan over met uw huisarts. Te veel mensen denken dat het gewoon bij hun leven hoort en dat ze ermee moeten leren leven. Ik merk dat ook in mijn praktijk als psychologe: tijdens een gesprek blijkt soms dat iemand terugkerende hoofdpijn heeft, maar daarvoor nooit een arts heeft geraadpleegd. Pijn kan zwaar wegen op het mentale welzijn en ertoe leiden dat mensen zich afzonderen. Blijf er niet alleen mee zitten. Er bestaan behandelmogelijkheden: erover praten is de eerste stap.”
Ligue Belge contre les Céphalées: https://cephalees.be.
Lees ook: Herhaalde migraineaanvallen voorkomen, https://medipedia.be/nl/migraine-hoofdpijn/behandelingen/herhaalde-migraineaanvallen-voorkomen.
03 03 2026
Uit gegevens blijkt dat volwassen vrouwen ongeveer drie keer meer kans hebben op migraine dan mannen, en dat hun aanvallen bijna twee keer zo lang duren. Rekening houdend...
Lees verder
07 05 2026
Zelfs met een goed opgevolgde behandeling kunnen bepaalde evoluties van uw hoofdpijn een nieuw medisch advies vereisen. Uw huisarts blijft uw eerste aanspreekpunt, maar i...
Lees verder
07 05 2026
Spanningshoofdpijn wordt voorkomen door eenvoudige handelingen in uw routine. Deze gewoonten verminderen spiercontracturen en verbeteren uw dagelijks comfort.
07 05 2026
Met migraine leven is mogelijk door ervoor te zorgen dat uw crises niet uw schema bepalen. Door enkele eenvoudige gewoonten aan te nemen, kunt u de frequentie van crises...
Lees verder
Caroline Pierre, Ligue Belge contre les Céphalées
Prof. Jean Schoenen, neuroloog in het ‘Centre Hospitalier Régional de la Citadelle’ in Luik
Prof. Jean Schoenen, neuroloog aan het CHR de la Citadelle in Luik
Alzheimer
Chronische myeloïde leukemie
Covid-19
Migraine en hoofdpijn
Oogontsteking, oogirritatie of droge ogen
Overactieve blaas
Parkinson
Transplantatie van organen